Motyw nieokreśloności Rosji jako element dziewiętnastowiecznych narracji politycznych

Abstract

Dziewiętnastowieczna popularność oraz wieloznaczność rozmaitych wariantów motywu nieokreśloności Rosji przyczyniły się do upowszechnienia poglądu o nieusuwalnym jej niedopasowaniu do Zachodu. Na kanwie tego typu wyobrażeń długo narastały przesłanki niechęci pomiędzy obiema przestrzeniami kulturowymi. Na tym tle widać częściowo, dlaczego w stosunkach Rosjan z narodami Europy, mimo nie tak znów rzadkiej, wzajemnej fascynacji, wielokrotnie górę brały konflikty interesów, animozje i zakłopotanie związane z niełatwą przeszłością oraz dystans kulturowy. Wszystkie wymienione bariery – w powiązaniu z gwałtownym przyspieszeniem procesów historycznych, w tym z intensyfikacją kontaktów międzynarodowych – sprzyjały i nadal sprzyjają kreowaniu strachu, nieufności, niefortunnych wypowiedzi, urażonej dumy, a niekiedy nawet wzgardy i chęci odwetu.The 19th-century popularity and ambiguity of many versions of the motif of Russian indefiniteness contributed to popularize the view about its ineffaceable incongruity to the West. On the basis of such ideas the premises of the deep aversion between these two spheres were arising. Against this background, it is clearly visible why despite of the not so rare mutual fascination, the relations between Russians and other European nations were often dominated by conflicts of interests, animosities and embarrassment associated with the difficult past and cultural distance. All of these barriers – in conjunction with the rapid acceleration of historical processes, including the intensification of international contacts – were facilitating the creation of fear, distrust, unfortunate statements, wounded pride, contempt and desire for revenge.