Prawnoautorska ochrona pomysłu

Abstract

Zgodnie z art. 1 ust. 2(1) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pomysł nie podlega ochronie prawnoautorskiej. Jednakże zmieniające się realia, w szczególności rynkowe, sprawiają, że sądy coraz częściej, przy spełnieniu określonych przesłanek, obejmują ochroną prawnoautorską również specyficznie ujęty pomysł, który przecież co do zasady ochronie nie podlega. Należy również mieć na uwadze, że samo pojęcie „pomysłu” nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Powyższe implikuje dodatkowe trudności przy interpretacji opisywanego zagadnienia. Analizując orzecznictwo Sądu Najwyższego w powyższym zakresie, a także poglądy doktryny, można dojść do wniosku, że nie sam pomysł, ale jego sposób wyrażenia może zostać objęty ochroną prawnoautorską. Aby jednak tak się stało, niezbędne jest, żeby sposób wyrażenia pomysłu spełniał przesłanki pozwalające uznać go za utwór, chociażby nieukończony. Za te niezbędne przesłanki należy uznać przejaw działalności o charakterze twórczym i indywidualnym, ustalony w jakiejkolwiek formie. Zakres ochrony przyznany wyrażonemu pomysłowi wpływa na ewentualną możliwość korzystania z niego przez inne podmioty. O ile bowiem korzystanie z cudzego pomysłu jest dozwolone (irrelewantne dla prawa autorskiego), w przypadku utworu o takim zezwoleniu nie można już mówić. Problem pojawia się bowiem w sytuacji, gdy dany pomysł przybrał już postać chronionego utworu i ewentualne posłużenie się nim może wiązać się z narażeniem na poniesienie odpowiedzialności prawnoautorskiej. Orzecznictwo dostarcza coraz więcej przykładów, w których ta kwestia była szczegółowo rozważana, a z uwagi na stopień skomplikowania zagadnienia, stwierdzić należy, że każdy przypadek w zasadzie musi być rozstrzygany indywidualnie. Niniejsza publikacja analizuje powyższą kwestię, zarówno z punktu widzenia materialnoprawnego, jak i pod kątem wydanych orzeczeń.