Narodziny uniwersytetu z ducha nowoczesności. Uwagi o transformacjach instytucji w epoce globalnej

Abstract

Globalizacja jako zjawisko kulturowe, polityczne, ekonomiczne i społeczne powoli staje się nowym (i chyba niespodziewanym) punktem odniesienia w dzisiejszej refleksji na temat instytucji uniwersytetu. Chociaż jej bezpośredni wpływ na uniwersytet jest nadal stosunkowo niewielki, zwłaszcza w naszej części świata, to globalizacja na dłuższą metę kwestionuje dwa podstawowe założenia leżące u podstaw nowoczesnej wersji instytucji uniwersytetu (czyli wersji zaproponowanej na początku XIX wieku Niemcom, a później sporej części Europy przez Wilhelma von Humboldta i niemieckich idealistów i romantyków): inspirację ideową płynącą ze strony państwa narodowego i wsparcie dostarczane w ramach rozbudowanego państwa dobrobytu, zwłaszcza od czasu zakończenia drugiej wojny światowej. Teorie i praktyki globalizacyjne dodały również dwa nowe wymiary, które w myśleniu o edukacji coraz trudniej ignorować: rosnącą nieufność rządów i społeczeństw wobec sektora publicznego w ogóle oraz rosnącą rolę kultury korporacyjnej, racjonalności ekonomicznej i sił rynkowych w kolejnych dziedzinach życia społecznego.