Między poetyką kulturową a kulturą produkcji. Społeczny kontekst realizacji pierwszych filmów Andrzeja Wajdy

Abstract

The article is an attempt to examining again the three first movies of Andrzej Wajda: Generation, Canal and Diamonds and Ashes, regarding archival protocols and production issues more then stict artistic or auteur factors. The inspiration was both production culture persepctive and New Historicism of Stephen Greenblatt. The text show how many additional factors played decisive role in realising those classical movies and how much the movies were connected with plays for cultural power and dominance in those historical reality. In effect we can observe specific kind of dispersive authorship in which film authors hasn’t full control on the final effacts of the movie, for example its social impact and audience recepton.Artykuł stanowi próbę ponownego przyjrzenia się trzem pierwszym filmom Andrzeja Wajdy: Pokoleniu, Kanałowi oraz Popiołowi i diamentowi uwzględniając dokumenty archiwalne i materię produkcyjną w większym stopniu niż czynniki ściśle artystyczne i autorskie. Inspiracją są badania kultury produkcji oraz poetyka kulturowa Stephena Greenblatta. W efekcie tekst pokazuje jak wiele czynników pobocznych odgrywało decydującą rolę dla powstania danych tytułów oraz w jak wielkim stopniu filmy te były powiązane z ówczesnymi walkami o dominację kulturową. Tekst pokazuje w ten sposób wizję swoistego rozproszonego autorstwa, o mniejszym stopniu reżyserskiej kontroli względem powstającego dzieła, w również jego recepcji.