Tłumacz wobec Innego: tropy i sygnatury

Abstract

Praca stanowi próbę zaproponowania nowego modelu krytyki i analizy przekładu. Metoda ta opiera się na tropologicznej teorii Douglasa Robinsona (opisanej w jego książce Translator’s Turn). Została ona poddana jednak daleko idącym modyfikacjom i rozszerzeniom. Pięć tropów (ironia, metonimia, synekdocha, hiperbola i metalepsis) odpowiada pięciu typom tłumaczy, a typy te charakteryzuje afektywna motywacja ich translatorskich działań, skierowana wobec Innego przekładu. Oprócz propozycji teoretycznej, praca zawiera analizy i interpretacje konkretnych przykładów tłumaczy Andrzeja Sosnowskiego, Roda Menghama, Doreen Daume, Jakuba Ekiera, grupy VERSATORIUM oraz Jana Gondowicza. Materiał przekładowy to natomiast poezja Andrzeja Sosnowskiego, Johna Ashbery’ego, Tkaczyszyna-Dyckiego, Charlesa Bernsteina, Reinera Kunze oraz proza Borysa Akunina. An effort to offer a new critical model of translation analysis has been made in this dissertation. The offered method is based on translation tropics – and idea by Douglas Robinson presented in his book Translator’s Turn – but it has been vastly modified and extended. Five tropes (irony, metonymy, synecdoche, hyperbole and metalepsis) describe five types of translators and their affective motivations while translational decision making: translator’s affects toward the Other of the source text and culture like Derridian “hostipitality” or the “abject” introduced by Butler. Beside the theoretical part there are also interpretations and analysis of particular translational cases to be found. They are based on works by Andrzej Sosnowski, John Ashbery, Tkaczyszyn-Dycki, Charles Bernstein, Reiner Kunze and Boris Akunin and follow the affective motivations of following translators: Rod Mengham, Doreen Daume, Jakub Ekier, VERSATORIUM and Jan Gondowicz.