Zagłada miasta. Warszawa w Pianiście Romana Polańskiego

Abstract

This article is an analysis of Roman Polanski’ The Pianist, focused on presenting how the city space in this film, both its exteriors and interiors, makes it a story of Warsaw during the Second World War. The gradual destruction of the city is presented in two supplementary fashions. On the one hand, there is as a quasi-documentary reconstruction of the past based on literary (Władysław Szpilman’s diary) and visual (archive photographs and films) material, while on the other, there is a symbolic narration, where particular places and events bear hidden meanings. Next to Chopin and his music, the piano, interiors and city walls, the most meaningful symbol in the film is a monument of Jesus Christ carrying the cross, a statue standing in front of The Church of the Holy Cross in Warsaw, a motif that appears in the second shot of the Pianist and returns three more times during the film.Autor artykułu, analizując Pianistę Romana Polańskiego, zwraca uwagę na sposób ukazania w tym filmie przestrzeni miasta, tak jakby Warszawa były drugim, obok Władysława Szpilmana, głównym bohaterem filmu. Stopniowe unicestwianie miasta zaprezentowane zostało w obrazie Polańskiego na dwa sposoby: jako oparta na materialne literackim (wspomnienia Szpilmana) i wizualnym (dokumentalne filmy i fotografie z czasów II wojny światowej) rekonstrukcja wyglądu miasta oraz na sposób symboliczny, nadający poszczególnym miejscom i wydarzeniom dodatkową, ukrytą wymowę. Najbardziej brzemienna w znaczenia, obok muzyki Szopena, fortepianu, wnętrz i murów miasta, okazuje się - pokazana już w drugim ujęciu filmu - figura Chrystusa dźwigającego krzyż sprzed kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, której motyw powraca w filmie jeszcze trzykrotnie.