Podstawy traktatowe wolności żeglugi na rzekach międzynarodowych z perspektywy międzynarodowego prawa zasobów wodnych

Abstract

Celem artykułu jest zaprezentowanie problematyki wolności żeglugi na rzekach międzynarodowych w świetle prawa i praktyki międzynarodowej. Autor analizuje postanowienia najważniejszych umów międzynarodowych, które określały zakres i zasady korzystania z tej wolności. Na tej podstawie formułuje konkluzję, że umowy te nie formułowały powszechnej wolności żeglugi na rzekach międzynarodowych, jak również tezę, że takiej powszechnej wolności żeglugi nie gwarantowała żadna norma prawa zwyczajowego. Problematykę tę autor prezentuje z perspektywy współczesnego międzynarodowego prawa zasobów wodnych, które bardzo wyraźnie powiązane jest z międzynarodowym prawem środowiska. Regulacje tego prawa, a zwłaszcza Konwencja o prawie nieżeglugowego użytkowania międzynarodowych cieków wodnych z 1997 r., nie przewidują powszechnej wolności żeglugi na transgranicznych ciekach wodnych. Podobne konstrukcje znajdujemy w pracach Komisji Prawa Międzynarodowego (reguły helsińskie i reguły berlińskie).***The aim of this paper is to present the issue of the freedom of navigation on international rivers in light of international law and international practice. An analysis of relevant provisions of pertinent treaties which determine the scope of that freedom and the rules that govern its use leads to a conclusion that no universal principle of freedom of navigation on international rivers has been formulated, nor can be found in the norms of customary international law. This subject is presented from the perspective of contemporary international law applicable to water resources, which is linked to international environmental law. Its regulations, and in particular the 1997 Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Watercourses, do not provide for such universal freedom of navigation on transboundary watercourses. Similar approaches may be found in the work of the International Law Commission, for example in its 1966 Helsinki Rules and 2004 Berlin Rules.