Filozofia-polityka-zmienianie świata (francuski heglizm: między pracą tekstualną a propagandą polityczną)

Abstract

Doskonałym materiałem do dyskusji na temat relacji między filozofią a polityką mogą być francuskie odczytania Hegla, a postać Alexandre'a Kojève'a jest dla moich rozważań poświęconych zmianom sposobu myślenia o filozofii (i filozofie)w powojennej myśli francuskiej wprost kluczowa. Dzieje się tak z kilku powodów: po pierwsze i najważniejsze, uważam, iż jego wpływ na tę myśl — między innymi przez wieloletnie seminaria heglowskie prowadzone z najważniejszymi filozofami tego okresu (a opublikowane w roku 1947 poprzez Raymonda Queneau) i przez liczne teksty rozproszone — jest nie do przecenienia. Kojève intelektualnie dał Francji to, czego najbardziej potrzebowała ona w burzliwym okresie przedwojennym i w pierwszych latach po zakończeniu wojny: zaprezentował heroiczną, antropologiczną, ateistyczną i współczesną wersję filozofii Hegla na podstawie Fenomenologii ducha. Czytany przezeń Hegel odzywał się do słuchaczy magicznych wykładów (a zwróćmy uwagę na plejadę nazwisk ich uczestników: Raymond Aron, Georges Bataille, Alexandre Koyre, Raymond Queneau, Pierre Klossowski, Jacques Lacan, Maurice Merleau-Ponty czy Eric Weill) głosem zdumiewająco aktualnym, potężnym i wzywającym do działania. Przed wojną docierające do garstki wybranych wykłady propagujące polityczną aktywność filozofii mogły brzmieć nieco przedwcześnie; gdy zostały opublikowane po wojnie, a więc po okresie narodowej klęski, Vichy, kolaboracji i Rèsistance, wraz z licznymi tekstami towarzyszącymi, trafiły na niezwykle podatny grunt.