Rozwój mowy pisanej u dzieci w wieku 3 do 11 lat

Abstract

W artykule przedstawiony został model rozwoju umiejętności czytania jako procesu kształtowania nowej wyższej funkcji psychicznej zwanej mową pisaną. Według tego ujęcia, opartego na założeniach kulturowo-historycznej psychologii Lwa S. Wygotskiego, w procesie nabywania umiejętności posługiwania się pismem można wyróżnić cztery stadia: 1) stadium naturalne, 2) stadium „naiwne”, 3) stadium zewnętrzne i 4) stadium wewnętrzne. Ponadto rozwój mowy pisanej podporządkowany jest przemianom organizacji systemu psychicznego, w której dominują kolejno: spostrzeganie, pamięć oraz uwaga dowolna i pamięć logiczna. Autor przedstawia również narzędzia do diagnozy poziomu umiejętności czytania i pisania, skonstruowane w oparciu o wspominany model teoretyczny. Wykorzystano je w badaniach 400 dzieci w wieku od 3 do 11 lat, których wyniki potwierdziły trafność założeń teoretycznych stadialnego modelu rozwoju mowy pisanej.