Wczesnośredniowieczna ceramika gnieźnieńska od VIII do 1 połowy XI w.

Abstract

Praca omawia zespoły ceramiczne z najstarszych horyzontów osadniczych odnotowanych na Górze Lecha w Gnieźnie, pochodzące z grodu książęcego oraz z I i II podgrodzia. W pracy zaprezentowano założenia metodyczne oraz kryteria opisu dotyczących tej kategorii, istotne dla procesów interpretacji chronologicznej oraz kulturowo-społecznej. Wyniki przeprowadzonej analizy zaprezentowano w ujęciu chronologicznym oraz społeczno-kulturowym. Wyróżniono trzy horyzonty czasowe charakterystyczne dla rozwoju ceramiki: horyzont wczesnosłowiański (VIII-1.połowa IX w.), plemienny (2.połowa IX-1 połowa X w.) oraz wczesnopiastowski (2. połowa X-1 połowa XI wieku). Na podstawie wyników analizy porównawczej, uwzględniając czynniki i mechanizmy depozycyjne oraz znaczenie samego kompleksu osadniczego, przedstawiono charakterystykę zespołów ceramicznych na tle wytwórczości lokalnej, regionalnej obejmującej Wielkopolskę jak i całego kręgu Słowiańszczyzny zachodniej. Omówiono również elementy pochodzące z północnego i południowego kręgu kulturowego identyfikujące kierunki napływu cech charakterystycznych dla gnieźnieńskiej wytwórczości garncarskiej w okresie od VIII do 1 pół. XI w. The dissertation discusses the early medieval pottery remains that were recovered from the oldest occupation horizons at the Ducal stronghold (site no. 15, 15c), the first suburbium (site no 14) and the second suburbium (site no 5.). These sites form the stronghold complex on the Lech Mountain in Gniezno. The preliminary thesis, methods, and descriptive criteria, that are important for the chronological, cultural, and social interpretations, were presented. The results of the pottery analysis were presented from a chronological and cultural perspective. Three horizons were distinguished: the early Slav horizon, the tribal horizon, and the early Piast dynasty horizon. The pottery was characterized based on the comparative analysis, including the deposit processes and the significance of the stronghold complex on the Lech Mountain. The description showed the pottery amid the local, regional and western Slavic pottery production. It was proven that foreign elements, characteristic for the northern and southern cultural circles, must have had an influence on the development of Gniezno pottery from the 8th to the 1st half of the 11th century.