Rzeczpospolita Samorządna. O ideowych inspiracjach programu "Solidarności"

Abstract

Celem artykułu jest rekonstrukcja ideowych inspiracji programu NSZZ „Solidarność” zawartego w dwóch podstawowych oficjalnych dokumentach związku: "Kierunkach działania Związku w obecnej sytuacji kraju. Tezy do dyskusji", opracowanych przez Ośrodek Prac Społeczno-Zawodowych, i w przyjętym podczas Krajowego Zjazdu Delegatów w 1981 r. programie NSZZ „Solidarność”. W swoim artykule stawiam dwa pytania badawcze. Po pierwsze, jak dalece solidarnościowa wizja porządku społecznego była wynikiem inspiracji tradycyjnymi ruchami ideowymi (katolicką nauką społeczną, programem przedwojennej Polskiej Partii Socjalistycznej, sarmackim republikanizmem, myślą Edwarda Abramowskiego itp.), a jak dalece oryginalną próbą budowy sprawiedliwego ładu społecznego w ówczesnych geopolitycznych realiach. Po drugie, dlaczego wizja samorządnego społeczeństwa została poniechana w Polsce po roku 1989, a dominującym kierunkiem ideowym stał się liberalizm wieszczący wraz z nastaniem demokracji parlamentarnej i wolnorynkowej gospodarki „koniec historii”.