100 lat systemu pomocy społecznej w Polsce

Abstract

Pomoc społeczna (do lat 90. formalnie: opieka społeczna) funkcjonuje w Polsce właściwie od stu lat. Można byłoby więc założyć, iż jest to instytucja dojrzała. Jednak jej specyfika – w tym rola w przestrzeni społeczno-gospodarczej – powoduje, że stojące u podstaw systemu pomocy założenia ulegały często radykalnym przemianom, w różnym stopniu reagując na pojawiające się potrzeby społeczne. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie drogi, jaką przebyła instytucja opieki i pomocy społecznej w ciągu ostatnich stu lat. Kolejne części poświęcone będą charakterystyce najpierw opieki społecznej, kolejno w okresie międzywojennym oraz Polski Ludowej, następnie zaś instytucji pomocy społecznej w III Rzeczpospolitej. Niniejszy tekst jest próbą syntetycznego ukazania kluczowych kwestii związanych stricte z formalno-instytucjonalnym funkcjonowaniem sektora opieki i pomocy społecznej w zmiennych warunkach polityczno-ustrojowych lat 1918–2018, stąd z pewnością wiele zagadnień (osób, instytucji, wydarzeń) ważnych w dziejach tej dziedziny zostało potraktowanych marginalnie, bądź pominiętych.