Formal grammar or functional sentence perspective? Some remarks about word order in Polish

Abstract

Niniejszy artykuł omawia dane korpusowe dotyczące polskiego czasownika „podobać się” w kontekście dwóch przeciwstawnych analiz szyku zdania w języku polskim: analizy formalnej (generatywnej) i funkcjonalnej. Ponadto, dane korpusowe przeciwstawione są intuicyjnym osądom zdań polskich w gramatyce generatywnej.

Według podejścia generatywnego, szykiem podstawowych elementów zdania polskiego (podmiot, orzeczenie, dopełnienie) można z dużą dowolnością manipulować. Natomiast według zwolenników podejścia funkcjonalnego, szyk zdania jest ściśle określony przez pewne cechy kontekstu danej wypowiedzi: jeśli dany element zdania odnosi się do treści znanych rozmówcy, pojawia się generalnie na początku zdania; jeśli zawiera nową informację, umieszczany jest na końcu.

Dane korpusowe dotyczące szyku zdania z czasownikiem „podobać się” jednoznacznie wykazują wpływ statusu informacji na układ elementów w zdaniu. Oznacza to, iż czysto formalna analiza szyku zdania polskiego jest niewystarczająca. Ponadto, dane te wykazują zawodność intuicyjnych ocen możliwości występowania poszczególnych szyków wyrazowych.