110 lat Anne of Green Gables Lucy Maud Montgomery w Polsce. Recepcja, przekłady, nowe odczytania i perspektywy badawcze

Abstract

Anne of Green Gables L.M. Montgomery ukazała się po raz pierwszy w Polsce pod koniec roku 1911 w tłumaczeniu R. Bernsteinowej jako Ania z Zielonego Wzgórza. Przez około osiemdziesiąt lat ten przekład był jedynym polskim tłumaczeniem powieści, zyskując status kanonicznego i znacząco wpływając na polską recepcję opowieści o Anne Shirley. Przez kilka dekad mało kto wiedział jednak, że Bernsteinowa wprowadziła w tekście wiele zmian, tak by dostosować go do ówczesnych konwencji obowiązujących w literaturze dla młodych czytelników. W ciągu ostatnich dwudziestu lat powieść doczekała się kilkunastu przekładów na język polski, w tym tłumaczenia Anny Bańkowskiej, które przywróciło jej oryginalny kanadyjski kontekst. Kolejną falę zainteresowania, także badawczego, wywołała adaptacja serialowa Anne with an E, której twórcy dokonali reinterpretacji historii Anne Shirley. Nowe tłumaczenia i adaptacje Anne of Green Gables – a przede wszystkim jej miejsce w kulturze polskiej po stu dziesięciu latach – stanowią główną oś monografii. Artykuły w niej zebrane są świadectwem interdyscyplinarnych dialogów, namysłu nad odczytaniem Anne of Green Gables w różnych perspektywach badawczych – socjologicznej, historycznej, literaturoznawczej, przekładoznawczej, skupiającej się na recepcji (również światowej), adaptacjach czy na kwestiach obyczajowych i emancypacyjnych – a tom oddawany w ręce Czytelników stanowi istotny wkład w rozwój badań nad twórczością L.M. Montgomery w Polsce.