Śledztwo w sprawie płci. Po-etyka prozy kryminalnej chorwackich autorek XX i XXI wieku

Abstract

Przedmiotem analizy niniejszej rozprawy doktorskiej jest proza kryminalna kobiecego autorstwa w literaturze chorwackiej w XX i XXI wieku (m.in. takich autorek jak: Marija Jurić Zagorka, Višnja Stahuljak, Nada Gašić, Irena Vrkljan, Mima Simić, Svjetlana Gjoni, Ivana Bodrožić, Milana Vukić-Runjić, Božica Brkan). Praca koncentruje się na poszukiwaniu w utworach wymienionych autorek elementów nacechowanych rodzajowo, subwersywnych i emancypacyjnych, a także śladów wspólnej poetyki. Termin „po-etyka” rozwijam i rozumiem wielotorowo, wykorzystując go w niniejszej pracy w następujący sposób. Po pierwsze – w rozumieniu poetyki tekstów (literackich i innych tekstów kultury, np. filmu i serialu) realizujących pewne stałe komponenty danego gatunku czy też odwołań do zrozumiałych i klarownych cytatów kultury; podstawy, która pozwala nam rozpoznać tekst, przypisać go do pewnej sfery zjawisk kulturowych i rozpocząć jego interpretację. Po drugie – jako odczytanie możliwych dwóch członów tego samego słowa, co pozwala odkryć jego wielorakie uwikłanie: byłyby nimi poetyka w znaczeniu estetycznym oraz etyka odnosząca się do pozatekstowych wyzwań. W tym pęknięciu widzę interesujący mnie potencjał emancypacyjny i krytyczny, formułujący nowy wymiar wrażliwości i zaangażowania poprzez teksty kultury, a co za tym idzie – potencjał odwołujący się do rzeczywistości pozatekstowych i do możliwości artystycznego aktywizmu. Główne pola badawcze dysertacji to: 1) topos miejsca 2) geopoetyka melancholii 3) ekofeminizm i posthumanizm w powieści kryminalnej 4) postać detektywki i detektywa 5) odczytywanie „mowy” (martwego) ciała.