The gap between the liberal rhetoric and the socio-political reality of contemporary international relations – the example of East-Central Europe

Abstract

This paper refers to the gap between the liberal rhetoric and the reality of contemporary international relations. It maintains that liberalism remains a leading explanatory perspective, yet contemporary international affairs are too dynamic and too complicated to analyse them within liberal perspectives alone. In addition, liberalism tends to fall into dogmatism. Thus, the adequate analysis of today’s democracy, as well as the political and economic aspects of contemporary international relations becomes incomplete without a reference to some realist, constructivist and even postmodernist conclusions. The example of the East-Central European democratic transformation clearly illustrates this thesis. The liberal reforms in the region still clash with the illiberal attitudes inherited from the communist past. Additionally, liberal values are misconceived and misunderstood. The explanation of those processes reaches far beyond liberal confines, and even the analysis of the Eastern enlargement of the European Union would be more complete with some realist, critical theoretical or postmodernist remarks added to it.Niniejszy artykuł dotyczy rozdźwięku pomiędzy liberalną retoryką a społeczno-polityczną rzeczywistością współczesnych stosunków międzynarodowych. Autor twierdzi, że jakkolwiek liberalizm nadal zapewnia wiodącą perspektywę eksplanacyjną, współczesne stosunki międzynarodowe są zbyt dynamiczne i skomplikowane aby można było zanalizować je wyłącznie w ramach liberalizmu, który zresztą popada w dogmatyzm. Z tego powodu, adekwatna analiza współczesnej demokracji oraz politycznych i gospodarczych aspektów współczesnych stosunków międzynarodowych jest niepe³na, jeżeli nie uwzględnia pewnych wniosków ze sfery realizmu, konstruktywizmu, a nawet postmodernizmu. Przykład transformacji demokratycznej w Europie Środkowo-Wschodniej doskonale obrazuje tę tezę. Liberalne reformy w regionie wciąż zderzają się z rygorystycznymi poglądami wywodzącymi się z socjalistycznej przeszłości. Liberalne wartości są poza tym zniekształcane i błędnie pojmowane. Wyjaśnienie tych procesów wykracza daleko poza liberalizm i analiza nawet samego wschodniego poszerzenia Unii Europejskiej byłaby bardziej wyczerpująca gdyby uwzględniła pewne odniesienia do realizmu, krytyki teoretycznej czy postmodernizmu.