Jak "Chiny" stworzyły Europę: narodziny oświeceniowego sekularyzmu z ducha konfucjanizmu

Abstract

Celem artykułu jest wykazanie, iż kontakt filozofii europejskiej z kulturą Chin w II poł. XVII–II poł. XVIII wieku wpłynął na powstanie i rozwój sekularyzmu, który stał się charakterystyczną cechą zachodniego Oświecenia. W pierwszej części zamierzam zbadać, w jaki sposób poznanie historii Chin i etyki konfucjańskiej podało w wątpliwość chronologię biblijną i podważyło wiarę jako konieczny warunek moralności. Następnie przeanalizuję próby odparcia tych zarzutów, reinterpretujące konfucjanizm jak kryptomonoteizm. W części trzeciej pokażę, jak debata dotyczą-ca kultury chińskiej przyczyniła się do narodzin świeckiej filozofii historii, która to historiozofia położyła ostateczny kres oświeceniowej sinofilii. W konkluzji przedstawię główne ograniczenia tezy o wpływie myśli chińskiej na narodziny sekularyzmu.