Umysł konfabulujący. Analiza kognitywistyczna

Abstract

Książka Magdaleny Reuter jest pierwszą w literaturze polskiej monografią poświęconą problematyce konfabulacji z perspektywy kognitywistycznej. Autorka podejmuje próbę filozoficznego skonceptualizowania i wyjaśnienia zjawiska konfabulacji na podstawie najnowszych wyników nauk empirycznych. W części pierwszej autorka referuje istniejące teorie konfabulacji oraz proponuje jej ulepszoną i poszerzoną definicję. Część druga stanowi charakterystykę filozoficznie ważnych rodzajów konfabulacji (pamięciowych, konfabulacji przy identyfikowaniu innych osób czy samoidentyfikacji) oraz wyjaśnia to zjawisko z perspektywy ewolucyjnej. Ważną rolę w tych rozważaniach odgrywa William Hirstein, który jest zwolennikiem koncepcji epistemicznej, wedle której konfabulacje nie są efektem jedynie zaburzeń pamięci, ale także procesów zdobywania informacji. Autorka rozwija stanowisko Hirsteina: w nowy, bardziej systematyczny i wyczerpujący sposób porządkuje typy konfabulacji, podaje schematy mechanizmów konfabulowania, analizuje konfabulacje niepatologiczne, którym dotąd nie poświęcono uwagi. Magdalena Reuter proponuje też własną koncepcję konfabulacji jako egzaptacji, czyli skutku ubocznego biologicznych mechanizmów adaptacyjnych, w tym przypadku mechanizmów uspójniania obrazu świata, które okazały się ewolucyjnie korzystne.