Krajobrazy socmodernizacji. Architektura jubileuszowa trzydziesytolecia PRL w Wielkopolsce

Abstract

Dla Wielkopolski lata siedemdziesiąte były czasem prosperity. Przeprowadzono wówczas szereg inwestycji o wielkim znaczeniu dla rozwoju regionu. Szczególnie wyraźnie zapisał się w lokalnej historii jubileuszowy rok 1974, kiedy obchodzono trzydziestolecie istnienia Polski Ludowej. Jak miało się okazać po latach, rocznica ta była ostatnią świętowaną tak hucznie i radośnie. Oddano wtedy do użytku obiekty będące wizytówkami ówczesnego województwa poznańskiego i jego stolicy: hotel „Polonez”, halę widowiskowo-sportową „Arena”, trasę E-8 oraz sieć wielkopolskich gościńców typowych. Najwięcej miejsca w pracy poświęcono gościńcom, z uwagi na skalę przedsięwzięcia, które objęło niemal cały region, ale też dlatego, że są najbardziej zagrożonymi budowlami „jubileuszowego socmo-dernizmu” Wielkopolski – niektóre z nich wyburzono, kilka obecnie niszczeje i wkrótce także mogą zniknąć. W pracy uwzględniono również inne obiekty, które współtworzyły wielkopolski krajobraz kulturowy i zarazem funkcjonowały w lokalnym środowisku – choć w różnym stopniu – jako pomniki trzydziestolecia. Wyselekcjonowane realizacje, nierzadko „anonimowe”, o skąpych danych archiwalnych, to często przykłady socmodernistycznej „architektury dnia codziennego”, której prestiż miał najczęściej wymiar jedynie lokalny. Oprócz rekonstrukcji historyczno-geograficznego kontekstu wielkopolskiego socmodernizmu początku lat siedemdziesiątych, celem pracy jest ukazanie „architektury jubileuszowej” w świetle interpretacyjnych i recepcyjnych problemów traktowania peerelowskiego dziedzictwa.