UWARUNKOWANIA DOMINACJI I PODPORZĄDKOWANIA W GRUPACH DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW –

Abstract

Celem niniejszego artykułu jest prezentacja wyników badań skoncentrowanych wokół problematyki szeroko pojętych procesów wewnątrzgrupowych zachodzących w grupach dziewcząt i chłopców przebywających w czterech zakładach poprawczych typu półotwartego w Polsce oraz dwóch zakładach poprawczych o wzmożonym nadzorze wychowawczym dla chłopców. W głównej mierze przedstawiono w nim zagadnienie hierarchizacji oparte na procesach dominacji i podporządkowaniu, które cechują relacje badanej młodzieży deklarującej „wyznawanie zasad” tzw. drugiego życia. Przeanalizowano różnice pomiędzy działaniami i mechanizmami stosowanymi przez dziewczęta i chłopców, których celem jest utrzymanie bądź zmiana dotychczasowych relacji hierarchicznych. Do opisu i analizy prezentowanych zjawisk w artykule przyjęto perspektywę interakcjonistyczną Herberta Blumera. Stwarza ona możliwość przybliżenia i wyjaśnienia natury relacji, jakie tworzą się pomiędzy podopiecznymi. Badania zostały oparte na metodach jakościowych, wykorzystano m.in. technikę jawnej obserwacji quasi-uczestniczącej, technikę wywiadu swobodnego zrealizowanego wśród kadry i wychowanków oraz analizę dokumentów wizualnych.***The main aim of this paper is to present the results of research focused on in-group processes among boys and girls located in four semi-open reformatories and one highly restricted facility. The problem of hierarchisation based on both processes of domination and subordination is presented. It characterises juveniles who declare being obedient to underground life principles. The paper also analyses the differences between mechanisms used by girls and boys aimed to maintain or change some hierarchical relations.