Prawa użytkowników na jednolitym rynku cyfrowym. Rights of users in the Digital Single Market. Handbook

Abstract

Celem publikacji jest wyjaśnienie oraz poddanie krytycznej analizie zagadnień związanych z prawną pozycją użytkowników oraz samymi prawami użytkowników na jednolitym rynku cyfrowym. W ostatnich latach katalog unijnych rozporządzeń, dyrektyw, jak również dokumentów typu soft law, obejmujących swoim zakresem różnorodną problematykę jednolitego rynku cyfrowego, powiększył się w sposób znaczący. Użytkownicy, czyli odbiorcy usług, konsumenci, użytkownicy biznesowi oraz końcowi, pozostają w rezultacie w samym centrum ram regulacyjnych dla jednolitego rynku cyfrowego. Stąd też publikację rozpoczyna omówienie samej koncepcji, a także rozwoju tych ram regulacyjnych, aby w dalszej kolejności główną uwagę poświęcić analizie takim zagadnieniom jak wzmocnienie ochrony praw podstawowych użytkowników w obszarze moderacji treści na tle przepisów DSA czy mapowanie korzyści dla konsumentów również na gruncie przepisów DSA, prywatno- oraz publicznoprawne narzędza egzekwowania przepisów DSA i DMA. W tym ostatnim obszarze można obserwować dopiero wstępną fazę kształtowania się ram dla nadzoru, egzekwowania czy monitorowania, co pozwala jednocześnie prześledzić przykłady synergii oraz różnic w podejściu, które unijny prawodawca przyjął w obu rozporządzeniach. Jako kluczowe jawią się tutaj następujące pytania: Czego w zasadzie użytkownik może oczekiwać na polu stosowania instrumentów public enforcement? Kiedy indywidualne roszczenia oraz skargi powinny stanowić realnie dostępną opcję ochrony interesów użytkowników?

The purpose of this handbook is to explain and critically analyse the position of users and rights of users in the digital single market. In the recent four years the body of regulations and directives addressing the digital single market has grown substantially. Users' rights are for example specifically addressed in the Data Act, and the logie of identifying and sustaining users' rights is already present in the GDPR. Out of this complex body of the regulatory instruments we chose to focus on the Digital Services Act and Digital Markets Act. Users, understood as service recipients, consumers, business and end-users, are thus in focus of the regulatory framework for Digital Single Market. In this handbook we firstly discuss the concept and evolution of the regulatory framework for the Digital Single Market (chapter I) and then move on to separately analyse three key problems: (1) enhancing the protection of fundamenta! rights of users in the area of content moderation under the DSA; (2) mapping consumer benefits under the DSA; and (3) the scope of rights granted upon digital markets participants by the Digital Markets Act. The last chapter is therefore dedicated to the issue of public and private enforcement of the DSA and the DMA. Here, we observe how the enforcement framework is still in the development phase and we underline key synergies and differences in the approach taken in the DSA and the DMA. The ultimate ąuestion is whether it is elear what the user may expect from the public enforcement, and when should the individual claims and complaints be the viable option.