Na stycznej. Idea zjednoczenia Kościołów w rosyjskiej myśli filozoficzno-religijnej i społecznej

Abstract

Dorota Jewdokimow nie poprzestaje na zwykłym opisie porządkującym rozmaite reakcje Rosjan na podział Kościoła chrześcijańskiego na zachodni i wschodni, katolicki i prawosławny, rzymski i grecki. Stawia sobie ambitniejsze cele, a mianowicie zamierza zbudować pewne „modele idealne” pojawiających się w myśli rosyjskiej sposobów ponownego zjednoczenia Kościoła, które to modele dają się wyprowadzić z pewnej ponadczasowej matrycy, mającej charakter logicznych możliwości. […] zastanawia się także nad sposobem istnienia tych wyróżnionych modeli w historii. Czy ich pojawianie się i dalszy byt ma charakter kumulatywny (współistnieją one w ‘wielkim czasie’ historii), czy też przypomina następstwo paradygmatów w nauce, kiedy to nowy paradygmat niejako ‘znosi’, kasuje poprzednie? Autorka skłaniałaby się raczej ku pierwszemu rozwiązaniu. Za nim przemawiałyby także ustawicznie ponawiane próby reaktywacji starych modeli ideowych w rodzaju Świętej Rusi, doktryny „Moskwa – Trzeci Rzym” czy nawet triady hr. Siergieja Uwarowa w dzisiejszym dyskursie rosyjskim.