Widma Piotrusia Pana. Spektrum biografii i tekstu

Abstract

„[Piotruś Pan] tak bardzo nie lubi, kiedy się go tropi – jak gdyby było w nim coś dziwnego, co można by wtedy odkryć – że kiedy umrze, zamierza wstać wkrótce potem, żeby rozsypać na wietrze drobinki swoich prochów” – napisał J.M. Barrie w przedmowie do sztuki Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up (1928). Ujął tym samym część „zagadki istnienia” Piotrusia, którego podstawowymi cechami są z jednej strony zmienność i nieuchwytność, z drugiej swego rodzaju „widmowość”, ambiwalencja ontologiczna, nie/śmiertelność. (Wielo)tekst Barriego – seria utworów skupionych wokół postaci Piotrusia Pana – zaprasza wręcz do wielopoziomowych odczytań z perspektywy hauntologicznej. W niniejszym artykule proponuję jego interpretację w kontekście widmontologii, skupiając się na widmach biografii nawiedzających twórczość Bariego, historii powstawania utworów związanych z wiecznym chłopcem, ich metamorfozach i multimedialności oraz na samej postaci Piotrusia w jego spektralnych wcieleniach.

“[Peter Pan] so dislikes being tracked, as if there were something odd about him, that when he dies he means to get up and blow away the particle that will be his ashes.” – wrote J.M. Barrie in the Dedication to Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up (1928). In doing so, he partly captured the “riddle of his being”, as Peter can be fundamentally characterized by changeability and elusiveness on the one hand, and a certain “spectrality”, ontological ambivalence and im/mortality on the other. Indeed, Barrie’s (multi-)text – a series of works centred around the character of Peter Pan – invites multi-level readings from a hauntological perspective. In this article, I propose an interpretation of Barrie’s work in this context, focusing on the biographical ghosts haunting his texts focused on the eternal boy, the history of their creation, their metamorphoses and multimediality, as well as on the figure of Peter himself in his spectral incarnations.