Śledzenie procesu w badaniach politologicznych. Warianty i potencjał zastosowania - Ławniczak, Kamil (Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, 2018)
Śledzenie procesu (process-tracing) jest metodą analizy pojedynczego przypadku, która może służyć wyjaśnianiu przyczyn różnego rodzaju zjawisk w świecie społecznym. Skupienie metody na formułowaniu i weryfikowaniu teorii przyczynowych przyciąga uwagę osób prowadzących badania jakościowe, które nie chcą ograniczać ich zakresu jedynie do eksploracji i opisu. Śledzenie procesu ma też wariant zorientowany na przypadek, w którym teorie wykorzystywane są w pragmatyczny sposób jako instrumenty heurystyczne, co pozwala w systematyczny, ale zaraz kreatywny sposób badać poszczególne wydarzenia czy procesy. Ten artykuł podejmuje próbę pokazania, czym jest, a czym nie jest śledzenie procesu, jakie są jego warianty i jak powinno się je stosować. Jednocześnie podejmuje problem ontologicznych i epistemologicznych ograniczeń metody, wskazując na możliwości jej użycia w dociekaniach skupionych na ideach i interpretatywistycznych.

Process-tracing is a method of within-case analysis, which can provide causal explanations of various social phenomena. Its focus on developing and testing causal theories attracts interest among qualitative researchers who do not want to limit their inquiries to exploratory or descriptive aims. At the same time, the case-centric variant of process-tracing, in which theories are used pragmatically as heuristic devices, provides a systematic but also creative way of researching singular events and processes. This paper attempts to show what process-tracing is and what it is not, what its variants are and how they should be used. It also probes the ontological and epistemological limits of the method, by showing how it can be used in idealist and interpretive research.
The process-tracing method in political science. Variants and application
Keywords: badania jakościowe; mechanizm przyczynowy; metodologia; studium przypadku; śledzenie praktyki; qualitative research; causal mechanism; methodology; case study; practice tracing